ଇଂ. ଶାଶ୍ଵତ ରଞ୍ଜନ ଦାସ, କଟକ, ୨୮ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୬
ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ କେବଳ ଘଟଣାବଳୀର ସମାହାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ତ୍ୟାଗ, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆତ୍ମାଭିମାନର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଗାଥା। ସେହି ଗାଥାର ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଶିଖା ହେଉଛନ୍ତି ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ। ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ନିଜର ପରିଚୟ ହରାଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେହି ଅନ୍ଧକାରମୟ ଆକାଶରେ ଜଣେ ମହାମାନବଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିଥିଲା, ଯିଏ ନିଜର ବୁଦ୍ଧିମତା, ସାହସ ଏବଂ ଅତୁଟ ଦେଶପ୍ରେମ ବଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାକୁ ଏକ ନୂତନ ଜୀବନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ମଧୁବାବୁ କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ଏକ ବିରାଟ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଏକ ବିଚାରଧାରା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନର ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଗଭୀରତାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରତିଟି ପୃଷ୍ଠା ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ସଂକଳ୍ପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। କଟକ ଜିଲ୍ଲା ସତ୍ୟଭାମାପୁରର ସେହି ମାଟିରୁ ଯେଉଁ ସ୍ୱପ୍ନର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା, ତାହା କ୍ରମଶଃ ସାରା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରିଥିଲା। ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଜୀବନ ଦର୍ଶନରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରତି ଥିବା ମମତା କୌଣସି ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନଥିଲା, ବରଂ ତାହା ଥିଲା ଏକ ଗଠନମୂଳକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚିନ୍ତାଧାରା। ପିଲାଦିନରୁ ହିଁ ତାଙ୍କ ମନରେ ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ଅଭିଳାଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। ସେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଜଣେ ଜାତି ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ତାର ଆର୍ଥିକ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସୁଦୃଢ଼ ଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ ସେ ‘ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀ’ ଭଳି ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଓଡ଼ିଆ କାରିଗରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହ ବଞ୍ଚିବାର ରାସ୍ତା ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଏହି ମହାନ୍ ଯାତ୍ରାରେ ମଧୁବାବୁ ଏକାକୀ ନଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିଥିବା ଅନେକ ବିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ । ସେଭଳି ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାୟବାହାଦୁର ନନ୍ଦକିଶୋର ଦାସଙ୍କ ନାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣୀୟ। ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନନ୍ଦକିଶୋର ଦାସ ଥିଲେ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଅତି ଆପଣାର। ସେ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ସାନଭାଇ ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ ଦାସଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବରପୁତ୍ରୀ ମା’ ରମାଦେବୀଙ୍କ ଅଜା। କିନ୍ତୁ କେବଳ ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ନୁହେଁ, ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ଏକଜୁଟ କରିବାରେ ନନ୍ଦକିଶୋର ଦାସଙ୍କ ଭୂମିକା ଥିଲା ଅନନ୍ୟ। ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ମହାମଞ୍ଚ ‘ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ’ ଗଠିତ ହେଲା, ତାହାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ନନ୍ଦକିଶୋର ଦାସ ମଧୁବାବୁଙ୍କୁ ପ୍ରଭୂତ ସହଯୋଗ ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟର ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିକୁ ବାସ୍ତବ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ନନ୍ଦକିଶୋର ଦାସଙ୍କ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଥିଲା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତମ୍ଭ ସଦୃଶ। ଏହି ଦୁଇ ଜନନାୟକଙ୍କ ମିଳିତ ପ୍ରୟାସ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିବା ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।
ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିକାଶର ଅର୍ଥ କେବଳ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ନଥିଲା, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ମଣିଷର ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ଆତ୍ମିକ ବିକାଶ ଥିଲା ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ସେ କହୁଥିଲେ, “ମୁଁ କାଳିଆ କୁଟୁମ୍ବର ପିଲା”। ସେହି ସରଳ କଥା ଭିତରେ ଥିଲା ଏକ ବିଶାଳ ଜାତୀୟତାବୋଧ। ସେ ଲଣ୍ଡନ ପରିଷଦରେ ଓଡ଼ିଶାର ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ହେଉ କିମ୍ବା ଓକିଲାତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିବା ହେଉ, ସବୁଠି ସେ ନିଜର ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ଜାତି ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଶିଳ୍ପାନୁରାଗ ଓ ଗଠନମୂଳକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ। ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଯୁବକମାନେ କେବଳ ଚାକିରି ପଛରେ ନଗୋଡ଼ାଇ ନିଜେ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ହୁଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାନ୍ତୁ।
ଆଜିର ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ବିକାଶର ଏକ ନୂତନ ଶିଖର ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି, ସେତେବେଳେ ମଧୁବାବୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି। ମଧୁବାବୁଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ଆଜିର ଯୁବସମାଜ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କୁ ସେହି ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧତା ସହ ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ହେବ। କେବଳ ଭାଷଣ ବା ପ୍ରଶଂସାରେ ସୀମିତ ନରହି, ତାଙ୍କର କର୍ମପ୍ରବଣତାକୁ ନିଜ ଜୀବନରେ ରୂପାୟନ କରିବା ହିଁ ହେବ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ମାନ। ଯେଉଁ ଗଠନମୂଳକ ଚିନ୍ତାଧାରା ମଧୁବାବୁଙ୍କୁ ‘କୁଳବୃଦ୍ଧ’ର ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲା, ସେହି ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ନିଜର ସମ୍ମାନ ଓ ଜାତିର ଗୌରବ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସର୍ବସ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷା ସେ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ରକ୍ତରେ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ଉଚିତ। ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସେହି କର୍ଣ୍ଣଧାରଙ୍କ ପଦାଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ଆମେ ଯଦି ଏକ ସମୃଦ୍ଧ, ଶିଳ୍ପସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବେ ଗୌରବାନ୍ୱିତ ଓଡ଼ିଶା ଗଢ଼ିପାରିବା, ତେବେ ଯାଇ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଶାନ୍ତି ପାଇବ। ଉତ୍କଳ ଗୌରବଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ନିଜର ଆତ୍ମଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିବାର ଏବଂ ଜାତିର ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ପୁନଃ ଶପଥ ନେବାର ଏକ ମହାନ ସୁଯୋଗ।
ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ୧୭୯ତମ ଜୟନ୍ତୀ ଅବସରରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ତରଫରୁ ସେହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ମୃତିରେ ଅଜସ୍ର ଭକ୍ତିପୂତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ତାଙ୍କର ଅମର ଆଦର୍ଶ ଆମକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ ପାଇଁ ଚିରକାଳ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥାଉ,ଏତିକି କାମନା କରିଛି ।
