ଅବନୀ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୬ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୪
ଗଞ୍ଜାମ ବଡଖେମଣ୍ଡି ରାଜ ଉଆସରେ ଭୋଗ ବିଳାସର ମୋହ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ରାଜପୁତ୍ର ବଳଭଦ୍ର ଦେବ ସେଦିନ ତପସ୍ୱୀ ବେଶରେ ବାହାରି ଯାଇଥିଲେ । ବୁଲି ବୁଲି ଶେଷରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲେ ଅବିଭକ୍ତ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୌଦ୍ଧ ପୀଠ ଲଳିତଗିରିର ଅନତି ଦୂରରେ ଘନଜଙ୍ଗଲ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଏକ ପାହାଡର ପାଦ ଦେଶରେ । ରମ୍ୟ ବନାନୀ ର ସୁଶୀତଳ ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳ ଘେରା ଶାନ୍ତ ସ୍ନିଗ୍ଧ ପରିବେଶ ଭିତରେ ଥିଲା ନିର୍ଜନ ଗୁମ୍ଫା । ନାଆଁ ତାର ଓଳାଶୁଣି । ବର ଓହଳର ଗହଳ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ କରୁ ଗୁମ୍ଫା ଭିତରୁ ଶୁଣିପାରିଲେ ଆତ୍ମାର ଓଁକାର ଧ୍ଵନି । ଓଁକାର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏହି ସ୍ଥାନ ଟି ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳ ର ଜମିଦାର ନରେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ରାଜପୁତ୍ର ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ତାଙ୍କ ସନ୍ୟାସୀ ଜୀବନର ଯୋଗ ସାଧନା ସକାଶେ ଜମିଦାର ଏଇ ବଣ ଜଙ୍ଗଲ ଘେରା ଓଳାଶୁଣି ଶକ୍ତି ପୀଠକୁ ଯଥାର୍ଥ ବିଚାରି ଦାନ ସୂତ୍ରରେ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଆଦିମ ଅଧିବାସୀ ମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ପାହାଡିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଥର ଖୋଦିତ ମୂର୍ତ୍ତୀ, ବୃକ୍ଷ ଆଦି ପୂଜା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ।
ବିଶେଷତଃ ତନ୍ତ୍ର ପୂଜା, ଶକ୍ତି ପୂଜାର ପରମ୍ପରାରେ ମାତୃ ପୂଜା କୁ ଗୁରୁତ୍ବ ଦିଆ ଯାଇଥିଲା। ଏହି କ୍ରମରେ ମାଆ ପିତେଇଶୁଣି, ଭୂଆଶୁଣି ଆଦି ନାମରେ ଉପାସିତ ହେଉଥିଲେ । ନିକଟତମ ଦୂରତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଯାଜପୁର ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବ ପ୍ରାଚୀନ ତଥା ସର୍ବ ପ୍ରଥମ ଶକ୍ତି ପୀଠ ର ପ୍ରଭାବ ରହିଥାଇପରେ । ବଟ ବୃକ୍ଷର ଓହଳରେ ହେଉ କି, ଓହଳି ଥିବା ବୃକ୍ଷ ଶାଖାରେ ବିରାଜିତ ହୋଇ ଆରାଧ୍ୟା ମାଆ ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କର ଗୁହାରି ଶୁଣୁ ଥିବାରୁ ଏହି ପାହାଡ ଓହଳଶୁଣି ଓ ପରେ ଅପଭ୍ରଂଶ ହୋଇ ଓଳାଶୁଣି ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗ୍ୟ ଜନଶ୍ରୁତି / କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କୁ ଅସ୍ବୀକାର କରି ହେବନାହିଁ । ସେଥିପାଇଁ ବୋଧ ହୁଏ, ଓଳାଶୁଣି ମାଆ ଙ୍କୁ ସୁମରଣ କରି ଭକ୍ତ ମାନେ ଏହି ପୀଠର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୃକ୍ଷ ଶାଖାରେ ମାନସିକ ପୂରଣ ପାଇଁ ମାଆଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କପଡ଼ା, ପଣତ, ସୂତା, ଉପନୀତ, ଶଙ୍ଖା, ସିନ୍ଦୂର ଓ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରି ଆସୁଥିବା ପରମ୍ପରା ରହିଛି ।
ସେଇ ପବିତ୍ର ପାବନ କ୍ଷେତ୍ରର ଓଁକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ସେଇଠି ରହିଗଲେ ରାଜପୁତ୍ର ବଳଭଦ୍ର । ଆକର୍ଷଣ ତାଙ୍କର ବଢ଼ିଗଲା ଯେମିତି । ସତେକି, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ହେବ ତାଙ୍କ ସିଦ୍ଧ ସାଧନାର ଚାରଣ ଭୂମି । ଯୁବ ତପସ୍ୱୀର ତପ ସ୍ଥଳ । ସତକୁ ସତ କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ସିଦ୍ଧି ଲାଭକଲେ ଯେଉଁ ଯୋଗୀ, ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ସେ ପରିଚିତ ହେଲେ ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ନାମରେ । ପାର୍ଥିବ ବିଷୟ ବାସନା ଠାରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖି ଆତ୍ମିକ ଭାବରେ ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରି ସାଧୁ ସଙ୍ଗ ଲାଭ କଲେ ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସଙ୍କ ସହିତ । ତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗ, ତିତିକ୍ଷା, ତପସ୍ୟା ଆଗରେ ହିଂସ୍ର ବନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ଯାଉଥିବା କଥା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅଥବା ଜନଶୃତିରେ ବିଦିତ ଅଛି । ଅରକ୍ଷିତଙ୍କ ସିଦ୍ଧ ସାଧନା ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓଡ଼ିଶାର ବହୁ ସିଦ୍ଧ ସାଧକ, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପଦରେଣୁ ପଡ଼ି ଏହି ପାହାଡ଼ ର ପଥର, ଗୋଡ଼ି, ମାଟି ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା । ପାଲଟି ଗଲା ପରମ ପାବନ କ୍ଷେତ୍ର ।
ଏଇ ସେଇ “ଓଳାଶୁଣି” … ଯେଉଁଠି କୌଣସି ତାପ ସହିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ । ମନର ସନ୍ତାପ ହେଉ କି, ରୌଦ୍ର ତାପ ! ସବୁ ଏଠି ଉଭେଇ ଯାଏ…. ତନୁ ମନରେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନ ପ୍ରଲେପ ପରି ହୁଏ ଅନୁଭବ … ସନ୍ଥ ସାଧକ ଅରକ୍ଷିତ ଦୀର୍ଘ ୧୮ ବର୍ଷ ସାଧନା କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ଏଇଠି । ଏହିଠାରେ ହିଁ ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ ସେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବ୍ରହ୍ମ ରେ ଲୀନ କରିବାକୁ ୧୮୩୭ ମସିହା ମାଘ କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେଥିପାଇଁ ସନ୍ଥଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ମାନେ ଛୁଟି ଆସନ୍ତି ଏହି ଓଳାଶୁଣି ପୀଠକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିବେଦନ କରିବାକୁ । ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ମେଳାରେ ପାଳିତ ହୁଏ ଓଳାଶୁଣିର ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ତିଥି – ଏହି ସ୍ମରଣୀୟ ବ୍ରହ୍ମଲୀନ ଦିବସ ।
ଏଠାକାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବୀ ଓଳାଶୁଣି ଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୋଗ ଲାଗେ ଶୁଖୁଆ ଓ ପୋଡ଼ପିଠା, କାଞ୍ଜି ତୋରାଣି । ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣରେ ବିଭେଦ, ବିଦ୍ୱେଷ, ବିଭବନା ବିଦୂରିତ କରି ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳିତ ହେଉଛି ଏହି ଓଳାଶୁଣି ମେଳା। ସମାଜ ରେ ଶାନ୍ତି, ସଂହତି ଓ ସମନ୍ଵୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ଚାଲିଛି ଯୁଗ ଯୁଗ ପାଇଁ । ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସନା, ଜୀବ – ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ଵ ର ସାରବତ୍ତା ଏହି ପୀଠ ର ମହତ୍ତ୍ଵ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସଂପ୍ରତି ଶାକ୍ତ ଓ ସନାତନ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ଵୟ ସ୍ଥଳ ଭାବରେ ଏହି ଓଳାଶୁଣି ପୀଠ ପରିଗଣିତ ହୋଇଛି । ମହାପୁରୁଷ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ଉତ୍କଳୀୟ ଜନଜୀବନରେ ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇଛନ୍ତି ଜଣେ ଅନନ୍ୟ ସନ୍ଥ ଭାବରେ ।
ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ ଉତ୍କଳର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାହିତ୍ୟକୁ ଦାନ କରି ଯାଇଛନ୍ତି ଅନେକ ତତ୍ତ୍ଵ ଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କ ରଚିତ “ମହୀମଣ୍ଡଳ ଗୀତା” ଜୀବବ୍ରହ୍ମ ସାରତତ୍ତ୍ଵ ସମ୍ବିଳିତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନ୍ୟତମ। ଏଥିରେ ୧୦୮ କୁ ବ୍ରହ୍ମ ସଂଖ୍ୟା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏହି ସଂଖ୍ୟା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନର ସାଧନା ପାଇଁ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଧାର ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଯେମିତିକି ଶୈବ ଉପାସନାରେ ୧୦୮ ତ୍ରିଶାଖା ବିଲ୍ଵ ପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଶ୍ରୀହନୁମାନ ଚାଳିଶା ୧୦୮ ଥର ଜପ କରାଯାଏ, ହୋମ ଯଜ୍ଞାଦି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ୧୦୮ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ, ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ୧୨ ଗୋଟି ରାଶି ତଥା ୨୭ ଗୋଟି ନକ୍ଷତ୍ର କୁ ନେଇ ଗଣନା କରାଯାଏ । ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ ଧାରାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ରାଶି ଚକ୍ର, ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଆଧାରରେ ଭଲ ମନ୍ଦ, ସୁଖ ଦୁଃଖ ଆଦି ସଠିକ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ । ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନର ବିଶ୍ଳେଷଣ ରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ମାନେ ୧୦୮ ସଂଖ୍ୟା କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବ ଦେଇଥାନ୍ତି । ପୂର୍ଣ୍ଣତା ମଧ୍ୟର ରେ ଶୂନ୍ୟ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୦୮ ସଂଖ୍ୟାରେ ୧ ଅଙ୍କଟି ଏକ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ କୁ ସୂଚାଉଛି । ପୁଣି ଏଥିରେ ୧ ସହିତ ୮ ଯୋଗ କଲେ ହେବ ୯, ଯାହାକି ଏକ ପୁର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା । ୧୦୮ ମଧ୍ୟରେ ଶୂନ୍ୟ ରହିଛି । ବ୍ରହ୍ମ ଯେ ମହାଶୁନ୍ୟର ଅନନ୍ତ ଅବିନାଶୀ ସତ୍ତା, ଏକଥା ବୁଝିବାକୁ ହେବ । “ମହୀ ମଣ୍ଡଳ ଗୀତା ଓ ଗୁପ୍ତ ଟୀକା” ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କ ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତି କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ ।
ଆଜି ଓଳାଶୁଣି ର ସନ୍ଥ ଅରକ୍ଷିତ ଙ୍କ ୧୮୭ ତମ ପୁଣ୍ୟ ତିଥିରେ ଜାତିର ଅଗଣିତ ପ୍ରଣତି ।
