ମାନସ ରଞ୍ଜନ ମହାପାତ୍ର, ପୁରୀ, ୨୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫
କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ମୋର ପୂର୍ବତନ ସହକର୍ମୀ କ୍ଷୀରୋଦ୍ରା ନାଏକଙ୍କ ଠାରୁ ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିଲା, ପରେ ପରେ ଗୌରପ୍ରସାଦ-ଚନ୍ଦନା ମେମୋରିଆଲ ସୋ’ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଥିଲି। ଏହା ମୋତେ ମନେ ପକାଇଦେଲା ଅଭିନେତା ଗୌରପ୍ରସାଦଙ୍କ ସହ ମୋର ଏକ ଆକସ୍ମିକ ସାକ୍ଷାତ।
୧୯୯୦ ମସିହାରେ NBTରେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ତଥା ଜଣେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଶାସକ ହେବା ପରେ ଗୌରପ୍ରସାଦଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଚାହୁଁଥିଲି। ୧୯୯୦ ଦଶକର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ନୂଆଧାରାର ସିନେମା ଆସିବା ପରେ ସେ ଜନଜୀବନରୁ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଆମର ସାକ୍ଷାତ ପ୍ରାୟ ଆକସ୍ମିକ ଥିଲା।
୧୯୯୧ ମସିହାରେ ମୁଁ ଜାତୀୟ ପୁସ୍ତକ ସପ୍ତାହ ଅବସରରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସହଯୋଗରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ଲେଖକ ସାକ୍ଷାତ’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରୁଥିଲି। ରମାକାନ୍ତ ରଥ, ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତି ଓ ହରପ୍ରସାଦ ଦାସ ଏହି ଲେଖକ ସୂଚୀରେ ଥିଲେ।ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ଥିଲା ଏହି ଧରଣର ସର୍ବପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ। ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲି। ଆମେ ସେହି ଦିନ ହିଁ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଟ୍ରେନରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲୁ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକମାତ୍ର ଭଲ ଟ୍ରେନ ଥିଲା ନୀଳାଚଳ ଏକ୍ସପ୍ରେସ। ମୋ ଟିକେଟ୍ ୱେଟିଂ ଲିଷ୍ଟରେ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇନଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯିବାକୁ ପଡିଲା। ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଟ୍ରେନ୍ ରେ ଚଢ଼ିଲି। ନୀଳାଚଳ ଏକ୍ସପ୍ରେସରେ ସେ ସମୟରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ଏସି ବଗି ନଥିଲା, ଏଥିରେ କେବଳ ନନ୍ ଏସି ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ ଥିଲା। ଗୋଟିଏ କୁପ୍ ରେ ୪ ଜଣ ରହିବାର ଥିଲା। ମୁଁ ଗୋଟିକରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲି ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିଲି।
କିଛିସମୟ ପରେ କଣ୍ଡକ୍ଟର ଆସି ଟିକେଟ୍ ଯାଞ୍ଚ କଲେ। ଆହ୍ଲାବାଦ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କର ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିବାର ଥିଲା। ସେ ମୋତେ ଓହ୍ଲାଇବାକୁ କିମ୍ବା ଜେନେରାଲ ବଗିକୁ ଯିବାକୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଫିସରଙ୍କୁ ଆଣି ସିଟ୍ ରେ ବି ବସାଇଦେଲେ।
ହଠାତ୍ ଜଣେ ସହଯାତ୍ରୀ କଣ୍ଡକ୍ଟରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଆପଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ବସାଇଲେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କନଫର୍ମ ଟିକେଟ୍ ଅଛି କି?” କଣ୍ଡକ୍ଟର ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଯେ ଅନୁମତି ଦେବା କିମ୍ବା ମନା କରିବା ତାଙ୍କର ଅଧିକାର। “ନା”, ସହଯାତ୍ରୀ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କଲେ। ସେ ମୋତେ କୁପ୍ ବାହାରୁ ଡାକିଆଣି ତାଙ୍କ ବର୍ଥରେ ବସିବାକୁ ଦେଲେ। ସେ କଣ୍ଡକ୍ଟରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଯୁବକଙ୍କ ପାଖରେ ବୈଧ ଟିକେଟ୍ ଅଛି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଅଫିସରଙ୍କୁ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିବା ଭଳି ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିବୁ।” ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଏତେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲା ଯେ ଉକ୍ତ ଅଫିସର କଣ୍ଡକ୍ଟରଙ୍କୁ ଏଥିରେ ରାଜି ହେବାଲାଗି ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ।
ଟ୍ରେନ୍ ଚାଲୁଥିଲା। ମୁଁ ଏହି ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିକଟରେ କୃତଜ୍ଞ ଥିଲି, କାରଣ ତାଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବିନା ମୋର ଟ୍ରେନରୁ ଓହ୍ଲାଇଯିବା କିମ୍ବା ଠିଆ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବା ନିମନ୍ତେ ସାଧାରଣ ବଗିକୁ ଯିବାଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବାଟ ନଥିଲା। ମୁଁ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲି, ଏହା ପରିଚିତ ମନେ ହେଉଥିଲା। ଜଣେ ଚା’ ବିକାଳୀ ଆସିବାରୁ ଆମେ ଚା’ ପିଇଲୁ। ଟ୍ରେନ୍ ଆହ୍ଲାବାଦରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ ରେଳବାଇ ଅଧିକାରୀ ଓହ୍ଲାଇ ପଡ଼ିଥିଲେ। କୁପ୍ ରେ ଆମେ ୫ ଜଣ ଥିଲୁ, କନଫର୍ମ ଟିକେଟ୍ ରେ ୪ ଜଣ ଏବଂ ବିନା କନଫର୍ମ ଟିକେଟରେ ମୁଁ। ମୁଁ ସେହି ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ମନେମନେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲି। ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଗୌରପ୍ରସାଦ ଘୋଷଙ୍କ ପରି। ଭଦ୍ରଲୋକ ମଧ୍ୟ ଗତ କିଛିଘଣ୍ଟା ଧରି ମୋତେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେ ମୋତେ ପଚାରିଲେ – “ତୁମେ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ କାହିଁକି? ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ସହିତ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିନେବୁ। ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ତଳେ ଶୋଇଯିବ।” “ନା, ସେକଥା ନୁହେଁ। ମୁଁ କେବଳ ଗୌରପ୍ରସାଦ ଘୋଷଙ୍କ ସହ ଆପଣଙ୍କ ଚେହେରାର ସମାନତା ଖୋଜୁଥିଲି।” ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି। “ତୁମେ କେବେ ଗୌରପ୍ରସାଦ ଘୋଷଙ୍କୁ ଦେଖିଛ କି?” ସେ ପଚାରିଲେ। “ନା, ମୁଁ କେବଳ ତାଙ୍କର ଫିଲ୍ମ ଦେଖିଛି। ତାହା ପୁଣି ମୋର କିଶୋର ଦିନରେ”, ମୁଁ କହିଲି।
ସେ ହସିଲେ। ସତରେ ତାଙ୍କ ହସ ଥିଲା ଖୁବ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଏବଂ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ! “ଭଲ କଥା, ଏବେ ବି କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏତେ ବର୍ଷ ଦୁଃଖିତ ଥିଲି, ଭାବୁଥିଲି ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଭୁଲିଗଲେଣି। ମୁଁ ହିଁ ଗୌରପ୍ରସାଦ ଘୋଷ। ମୁଁ ‘କା’ର ସେଇ ଚରିତ୍ର,” ସେ କହିଲେ।
ଶରତ ପୂଜାରୀଙ୍କ ଭଳି ଗୌରପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ମୋ କିଶୋର ଦିନର ହିରୋ ଥିଲେ। ମୁଁ ଓ ମୋ ବୋଉ ଥିଲୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସକ।
ଆମେ ଅନେକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲୁ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଫିଲ୍ମ ‘କା’ ଦେଖିଥିଲି ଯାହାକୁ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା। ଦୂରଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ‘କା’ର ଜାତୀୟ ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ କାଗଜପତ୍ରରେ ଦସ୍ତଖତ କରିବାକୁ ଗୌରପ୍ରସାଦ ଦିଲ୍ଲୀ ଯାଇଥିଲେ। ସଂପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଲାଞ୍ଚ ଚାହୁଁଥିଲେ ଏବଂ ସେ ନିରାଶ ହୋଇଥିଲେ। ଯାହାହେଉ, ପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ‘କା’ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ସଂଧ୍ୟାରେ ଟ୍ରେନ୍ ମୋଗଲସରାଇରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ଗୌରପ୍ରସାଦ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ଡର କଲେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ପେଗ୍ ନେଲୁ, ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇଲୁ। ହଠାତ୍ ଆମର ଜଣେ ସହଯାତ୍ରୀ (ସେ ବାୟୁସେନାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଖଡ଼ଗପୁର ଯାଉଥିଲେ) କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କର ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଅନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା ଏବଂ ସହ୍ୟ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆଉକିଛି ବାଟ ନଥିଲା। ବିଚରା ବ୍ୟକ୍ତି! ଏଣେ ଦେଶ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି, ତେଣେ ଘରେ ଯୁଦ୍ଧ ହାରୁଛନ୍ତି! ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଗୌରପ୍ରସାଦ ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଉପରେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ। ଗୌରପ୍ରସାଦ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବା ସହ ଏଥିରେ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ଉକ୍ତ ବାୟୁସେନା ଅଧିକାରୀ ତଳେ ଶୋଇବା ପାଇଁ ଜିଦ୍ ଧରିଲେ। ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଆମେ ରାଜି ହେଲୁ।
ଆମେ କଟକରେ ପହଞ୍ଚିଲୁ।ଗୌରପ୍ରସାଦ କଟକରେ ଓହ୍ଲାଇଲେ। ତାପରେ ଆଉ କେବେ ଆମର ସାକ୍ଷାତ ହୋଇନଥିଲା। ଦିନେ ମୁଁ କଟକରେ ଥିଲି, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏସଆଇଇଟିରେ ମୋର ପୂର୍ବତନ ସହକର୍ମୀ ସାରଦା ପ୍ରସନ୍ନ ନାୟକଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲି। ସାରଦା ବାବୁ ଥିଲେ ଗୌରପ୍ରସାଦଙ୍କ ଶାଳକ।
“ଚନ୍ଦନାଙ୍କ ବାସଭବନକୁ ଯିବନି କି? ଆଜି ପରା ଗୌରପ୍ରସାଦଙ୍କ ଦଶାହ” ସେ ପଚାରିଲେ। ଗୌରପ୍ରସାଦଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଶୁଣି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲି। ଜଣେ ପରଫେକ୍ସନିଷ୍ଟଙ୍କ ପରଲୋକ ଖବର ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ମୋ ପାଇଁ ଥିଲା ଦୁଃଖଦ।
ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି? କିନ୍ତୁ କାହିଁକି?
ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ଵନା ଦେବା ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ତ ନାହିଁ!
