ଡାକ୍ତର ଅଂଶୁମାନ କର, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬
ନୂଆଖାଇ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତଥା ଅନନ୍ୟ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଗଣପର୍ବ। ‘ନୂଆ’ ଅର୍ଥାତ୍ ନୂତନ ଏବଂ ‘ଖାଇ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା। ବିଲରୁ ଅମଳ ହୋଇଥିବା ନୂଆ ଧାନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ‘ନବାନ୍ନ’କୁ ଇଷ୍ଟଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ ପରିବାର ଓ ସମାଜର ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ସେବନ କରିବାର ପରମ୍ପରାକୁ ନୂଆଖାଇ କୁହାଯାଏ।
ନୂଆଖାଇର ଇତିହାସ ବହୁତ ପ୍ରାଚୀନ। ଏହାର ମୂଳ ଐତିହ୍ୟ ବୈଦିକ ଯୁଗର ‘ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ’ ଏବଂ ‘ପ୍ରଲମ୍ବନ ଯଜ୍ଞ’ (ନୂତନ ଶସ୍ୟ ପୂଜନ) ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ମନେକରାଯାଏ। ଚୌହାନ ବଂଶର ପ୍ରଥମ ରାଜା ରମାଇ ଦେବଙ୍କ ସମୟରୁ (ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ଏହି ପର୍ବ ଶାସନ ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା। କୃଷିକୁ ଆଜୀବିକାର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଆପଣେଇବା ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ତିଥିରେ ଏହା ପାଳିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ୧୯୯୧ ମସିହାରୁ ସମଗ୍ର ସମ୍ବଲପୁରୀ ସଂସ୍କୃତି ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ (ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀର ପରଦିନ) ତିଥିରେ ଏହା ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ପର୍ବ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମାନବ ସହ ପ୍ରକୃତିର ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କ, ଭାଇଚାରା ଓ ସାମାଜିକ ଏକତାର ପ୍ରତୀକ:ପ୍ରଥମତଃ ବର୍ଷସାରା ଆହାର ଯୋଗାଉଥିବା ଧରିତ୍ରୀ ମାତା ଏବଂ କୃଷି ଉପକରଣ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।ଦ୍ବିତୀୟତଃ ବର୍ଷସାରା ଦୂରରେ ରହୁଥିବା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏହି ଦିନ ନିଜ ଭିଟାମାଟିକୁ ଫେରି ଏକାଠି ବସି ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ନୂଆଖାଇ ପାଳନ ପାଇଁ ୯ଟି ମୁଖ୍ୟ ପରମ୍ପରା/ବିଧି ପାଳନ କରାଯାଏ (ଯଥା: ବେହେରେନ୍, ଲଗ୍ନଦେଖା, ସଫାସୁତୁରା, ନୂଆ ଧାନ ଖୋଜା, ଇତ୍ୟାଦି)। ନବାନ୍ନ ଲାଗି: ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶୁଭ ଲଗ୍ନରେ ଗ୍ରାମ ଓ ଅଞ୍ଚଳର ଇଷ୍ଟଦେବୀ (ଯେପରି ସମ୍ବଲପୁରର ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀ, ବଲାଙ୍ଗୀରର ମା’ ପାଟଣେଶ୍ୱରୀ, ସୋନପୁରର ମା’ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, କଳାହାଣ୍ଡିର ମା’ ମାଣିକେଶ୍ୱରୀ)ଙ୍କ ନିକଟରେ ନୂଆ ଧାନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖୀରି, ଆରିସା ପିଠା ଓ ପ୍ରସାଦ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ପରିବାରରେ ନୂଆ ଖାଇବା: ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୋଗ ଲାଗି ହେବା ପରେ, ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ନବାନ୍ନ ବାଣ୍ଟିଥାନ୍ତି। ନୂଆଖାଇ ଜୁହାର: ନବାନ୍ନ ଗ୍ରହଣ ପରେ ପରିବାର ଓ ସମାଜର ସାନମାନେ ବଡ଼ମାନଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ବଡ଼ମାନେ ସାନଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାନ୍ତି। ଏହାକୁ ‘ନୂଆଖାଇ ଜୁହାର’ କୁହାଯାଏ। ନୂଆଖାଇ ଭେଟଘାଟ: ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗ୍ରାମର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକାଠି ହୋଇ କୋଳାକୋଳି ହୁଅନ୍ତି, ମନୋମାଳିନ୍ୟ ଭୁଲି ନୂତନ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ନ୍ତି। ଡାଲଖାଇ, ରସରକେଲୀ ଓ ସଜନୀ ପରି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଲୋକନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଗୀତରେ ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ଉତ୍ସବମୁଖର ହୋଇଉଠେ।
ନୂଆଖାଇ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି, କୃଷି ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ନିଦର୍ଶନ।
